Najczęstszy błąd przy doborze agregatu to zsumowanie mocy urządzeń z tabliczek znamionowych i kupienie generatora o takiej wartości. Efekt: agregat gaśnie przy starcie pierwszej piły, a po kilku tygodniach pada elektronika narzędzi.
Moc chwilowa kontra moc ciągła
Producenci podają dwie wartości. Moc maksymalna to szczyt, który agregat wytrzyma przez kilka–kilkanaście sekund. Moc znamionowa (ciągła) to wartość do pracy długotrwałej — zwykle o 10–20 procent niższa.
Dobierać należy zawsze do mocy ciągłej. Agregat pracujący stale na granicy przegrzewa się, zużywa szybciej i nie utrzymuje stabilnych parametrów napięcia.
Prąd rozruchowy — mnożnik, o którym się zapomina
Urządzenia z silnikiem elektrycznym pobierają przy starcie wielokrotność mocy nominalnej. Praktyczne mnożniki:
- Narzędzia z silnikiem uniwersalnym (wiertarki, szlifierki) — ok. 1,5×
- Silniki indukcyjne (betoniarki, pompy, sprężarki) — 3–5×
- Sprężarki i pompy z rozruchem pod obciążeniem — nawet 6–7×
- Oświetlenie LED, ładowarki, elektronika — ok. 1×
Przykład: betoniarka 1,1 kW przy rozruchu pobiera chwilowo 3–5 kW. Jeśli w tym samym momencie pracuje piła 2 kW, agregat 4 kW nie da rady, mimo że suma mocy nominalnych to zaledwie 3,1 kW.
Metoda liczenia w trzech krokach
- Wypisz urządzenia, które będą pracować jednocześnie — realnie, nie wszystkie, jakie masz na budowie.
- Zsumuj ich moce nominalne — to podstawa obciążenia ciągłego.
- Do sumy dodaj nadwyżkę rozruchową najcięższego urządzenia — czyli jego moc pomnożoną przez mnożnik minus jego moc nominalna.
Do wyniku dolicz 20–25 procent zapasu. Agregat pracujący przy 60–80 procent obciążenia ma najlepszą sprawność, najniższe zużycie paliwa i najdłuższą żywotność.
Jednofazowy czy trójfazowy
Agregat trójfazowy wydaje się uniwersalny, ale ma pułapkę: moc rozkłada się na trzy fazy. Generator 6 kW w wersji trójfazowej odda na pojedynczym gniazdku 230 V tylko około 2 kW. Jeżeli na budowie nie ma odbiorników 400 V, wersja jednofazowa da więcej użytecznej mocy za te same pieniądze.
Trójfazowy ma sens tam, gdzie pracują betoniarki przemysłowe, większe pompy lub obrabiarki zasilane z siłowni.
AVR i inwerter — kiedy naprawdę potrzebne
Do zasilania młotów, świateł i grzałek jakość napięcia ma niewielkie znaczenie. Do laptopów, sterowników, ładowarek akumulatorów i urządzeń pomiarowych — decydujące.
Stabilizator AVR utrzymuje napięcie w wąskim zakresie i wystarcza do większości zastosowań budowlanych. Agregaty inwerterowe dają czysty przebieg sinusoidalny, są cichsze i oszczędniejsze przy zmiennym obciążeniu, ale kosztują wyraźnie więcej i rzadko przekraczają kilka kW. W segmencie agregatów spalinowych i sprzętu lekkiego dobrze znane są urządzenia Honda, cenione głównie za kulturę pracy silnika i niskie zużycie paliwa.
Paliwo, czas pracy i praktyka codzienna
Zbiornik przeliczaj na godziny pracy, nie na litry. Agregat 5 kW przy 70 procent obciążenia zużywa orientacyjnie 1,5–2 l/h. Zbiornik 25-litrowy da więc pełną zmianę bez tankowania, 12-litrowy wymusi przerwę w połowie dnia.
Dwie rzeczy, które przedłużają życie agregatu bardziej niż cokolwiek innego: nie tankuj przy pracującym silniku i nie wyłączaj generatora pod obciążeniem — najpierw odłącz odbiorniki, pozwól maszynie popracować chwilę bez obciążenia, dopiero potem gaś.
Bezpieczeństwo — rzecz, na której nie wolno oszczędzać
Agregat pracuje wyłącznie na zewnątrz lub w miejscu z zapewnioną wymianą powietrza. Tlenek węgla z silnika spalinowego jest bezwonny i zabija w zamkniętej przestrzeni w kilkanaście minut — dotyczy to również garaży z otwartą bramą i namiotów budowlanych.
Instalacja tymczasowa na budowie powinna mieć wyłącznik różnicowoprądowy i sprawne uziemienie. Wymagania w tym zakresie opisuje Państwowa Inspekcja Pracy. Przedłużacze rozwijaj do końca z bębna — zwinięty kabel pod obciążeniem grzeje się i topi izolację.
